„Ulica po ulicy, człowiek po człowieku…” – oficjalny spot projektu
Świadkowie totalitaryzmu odzyskują głos
„Zapisy Terroru” to jeden z największych zbiorów świadectw ludności cywilnej okupowanej Europy. Publikujemy tu relacje świadków – obywateli polskich, którzy podczas II wojny światowej doświadczyli cierpienia ze strony dwóch totalitaryzmów: niemieckiego i sowieckiego. W świadectwach kryją się osobiste przeżycia tysięcy ofiar zbrodni totalitarnych, ich rodzin i bliskich.
Zeznania, gromadzone przez Główną Komisję Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, były dotychczas rozproszone i zamknięte w archiwach. Relacje Polaków, którzy opuścili Związek Sowiecki wraz z Armią Andersa, zbierane od 1943 r. na Bliskim Wschodzie, trafiły po wojnie do amerykańskiego Instytutu Hoovera. Świadectwa o Polakach pomagających Żydom podczas okupacji były zbierane od 1999 roku przez Komitet dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów. Dziś wszystkie one po raz pierwszy docierają do szerokiego grona odbiorców w Polsce i na świecie.
Zapisy Terroru promują wiedzę o podwójnej okupacji w Polsce i utrwalają pamięć o ofiarach totalitaryzmów.
świadectw w języku polskim
świadectw w języku angielskim
Ukraińcy świadczą o rosyjskich zbrodniach
„Zapisy Terroru” jako miejsce publikacji świadectw Ukraińców, którzy doświadczyli cierpienia w wyniku rosyjskiej agresji rozpoczętej w 2022 r. zostały wybrane nieprzypadkowo. Funkcjonująca od kilku lat baza świadectw to jeden z największych zbiorów świadectw ludności cywilnej okupowanej podczas II wojny światowej Europy. Materiały dokumentujące obecną wojnę na Ukrainie wskazują na uniwersalny charakter mechanizmów zbrodni popełnianych przez okupantów, kierujących się nienawiścią, brak poszanowania ludzkiego życia, agresją wobec cywili i poczuciem bezkarności.
W relacjach zebranych przez Centrum Lemkina znajdują się opisy zbrodni popełnionych przez rosyjską armię na Ukraińcach. Świadectwa w formie pisemnych ankiet oraz notacji filmowych w przeciwieństwie do zeznań złożonych przed prokuraturą, nie są utajnione, dlatego za pośrednictwem „Zapisów Terroru” wszyscy mogą dowiedzieć się o rosyjskim terrorze. Jesteśmy świadomi tego, że wiedza to potężne narzędzie. Mamy nadzieję, że uda się zapisać zbrodnie popełnione przez Rosjan w pamięci świata, a sprawców rozliczyć.
Kolekcje
Przeciw chrześcijaństwu – represje wobec Kościoła
Wyniszczyć naród – inteligencja, instytucje, kultura
Mordy w ruinach stolicy – rozstrzelania na terenie dawnego Getta
Niemcy w Radomiu – egzekucje na Firleju
Więzienia NKWD – aresztowanie, wyrok, śmierć
W bydlęcym wagonie – droga na Wschód
Niemcy w Kielcach – zbrodnie na Wzgórzu Zamkowym
Rządy terroru – egzekucje na ulicach Warszawy
Kozielsk – polscy oficerowie w niewoli
Terror na wsi – przypadek Michniowa
Radom 1942 – cena oporu
Ludobójstwo na Woli – wyrok śmierci na dzielnicę
Pawiak – warszawskie miejsce kaźni
Treblinka – kompleks zagłady polskich Żydów
Rzeź Ochoty – cierpienie dzielnicy
Zbrodnie w „dzielnicy policyjnej” – dramat powstańczej Warszawy
Wbrew człowieczeństwu – pacyfikacje warszawskich szpitali
Niemoc i groza – kobiety w okupowanej Polsce
Strach i upokorzenie – kobiety na zesłaniu
Ostatnio dodane
Kurkowska Zofia 1890?
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Zawadzki Ireneusz 24.10.1927
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Zakonnik Szymon 1905?
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Zając Alojzy 24.11.1900
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Wolny Feliks 1917?
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Wolny Feliks 1917?
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Wolny Feliks 1917?
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Wolny Feliks 1917?
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Wilamek Stanisław 18.11.1907
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Wasiak Józef 1893?
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Walas Stanisław 1901?
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Tomczyńska Ewa 1897?
TematMazowsze – pacyfikacja polskiej prowincji
Data wydarzenia-
Lokalizacja-
Zobacz koniecznie
Plewako Kamilla
TematZbrodnia katyńska - pamięć ocalona
Data wydarzenia1939.09-1944
LokalizacjaStarobielsk (Ukraina), Obóz jeniecki NKWD
Kutzner Maria 27.02.1931
TematTajne nauczanie – Warszawa
Data wydarzenia1939-1945
LokalizacjaWarszawa, Pawiak, ul. Dzielna 24/26 Pruszków, Dulag 121 Włocławek Zakrzew (pow. radomski)
Malinowska Jadwiga
TematTajne nauczanie – Małopolska
Data wydarzenia1939-1945
LokalizacjaDobromil Przemyśl, Zakład karny, ul. Rokitniańska 1 Tarnów (woj. małopolskie), Zakład karny, ul. Konarskiego 2 KL Auschwitz-Birkenau Starościce
Gruszka Jan
TematPrzerwane dzieciństwo – Zamojszczyzna
Data wydarzenia1944.06-1944.08
LokalizacjaJarosław (woj. podkarpackie) Drogojówka Chyżowice Drohiczany Rozkoszówka Uchanie KL Majdanek Trzeszczany Pierwsze
Sendler Irena 15.02.1910, Warszawa
TematPolskie Państwo Podziemne z pomocą Żydom
Data wydarzenia1939-1945
LokalizacjaTurkowice (pow. hrubieszowski), Monaster Opieki Matki Bożej Warszawa, Dom ks. Boduena, ul. Nowogrodzka 75 Warszawa, Getto Warszawa, Getto
Liberman Dawid 17.01.1912, Sosnowiec
TematSonderkommando Auschwitz-Birkenau – świadkowie Zagłady
Data wydarzenia1942.06.07-1944
LokalizacjaKL Auschwitz II (Birkenau) Mechelen (Belgia), SS-Sammellager Mechelen KL Auschwitz II (Birkenau), Kanada KL Auschwitz II (Birkenau), Komory gazowe i krematoria nr II, III, IV, V KL Auschwitz II (Birkenau), „Biały Domek” Niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau
Kłodziński Stanisław 04.05.1918, Kraków
TematAuschwitz-Birkenau – niemiecka fabryka śmierci
Data wydarzenia1940-1944
LokalizacjaBydgoszcz KL Auschwitz II (Birkenau) KL Auschwitz I, Blok 11 i Ściana Śmierci KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I KL Auschwitz I, Blok 10 KL Auschwitz I KL Auschwitz II (Birkenau), Komory gazowe i krematoria nr II, III, IV, V KL Auschwitz II (Birkenau), „Biały Domek” Sosnowiec (woj. śląskie) Dęblin
Pietrzykowski Tadeusz 08.04.1917, Warszawa
TematPierwsi w Auschwitz – transport z Tarnowa
Data wydarzenia1940.06.14-1945.01.27
LokalizacjaKL Auschwitz I Babice (pow. oświęcimski), Obóz pracy rolnej (filia KL Auschwitz-Birkenau) KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I Niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau Międzybrodzie Bialskie, Obóz pracy przymusowej (filia KL Auschwitz-Birkenau) Tarnów (woj. małopolskie) KL Dachau (Niemcy) KL Dachau (Niemcy) Rajsko (pow. oświęcimski) KL Sachsenhausen (Oranienburg, Niemcy)
Kozubski Zygmunt 01.01.1887, Siepraw
TematKościół prześladowany
Data wydarzenia1939.10.03-1945.01
LokalizacjaWarszawa, Getto Warszawa, Getto Grójec (pow. grójecki)
Jaworska Kazimiera 1900
TematArchipelag Gułag – Azja Centralna
Data wydarzenia1940.03.20-1942.02.29
LokalizacjaKarłag (Kazachstan) Karabasz (Rosja, obwód czelabński) Grodno (Białoruś), ul. Mickiewicza 6 Pocieszka (Staszów, woj. świętokrzyskie) Mińsk (Białoruś), Więzienie „Wołodarka”, ul. Waładarskaha 2 Akoj (Prostornoje, Kazachstan) Turkiestan (Kazachstan)
Grabosz Ludwika 1879?
TematTragedia radomskiej Fabryki Broni
Data wydarzenia1942.09-1942.12
LokalizacjaRożki, Stacja kolejowa Radom, ul. Ogrodowa 12 (ul. Wyszyńskiego 12) Radom, ul. Rwańska
Iwańczuk Stanisława 15.08.1922, Zamłyń (dziś: Ukraina)
TematNa zesłaniu – Obwód archangielski
Data wydarzenia1940.02.10-1942.11
LokalizacjaRymacze (Ukraina) Archangielsk (Rosja, obwód archangielski), Stacja kolejowa Rejon kadamżajski (Kirgistan, obwód batkeński) Ust-Niamo (Rosja, obwód archangielski)
Najczęściej oglądane
Koporowski Władysław 1922
TematArchipelag Gułag – Republika Komi
Data wydarzenia1940.01.07 - 1941.09.27
LokalizacjaPińsk (Białoruś), Siedziba NKWD, ul. Albrechtowska (ul. Kirowa) Pińsk (Białoruś), Więzienie NKWD nr 29, ul. Brzeska/ul. Poleska Mińsk (Białoruś), Więzienie „Wołodarka”, ul. Waładarskaha 2 Kotłas (Rosja, obwód archangielski) Uchtiżemłag (Rosja, Republika Komi) Uchta (Rosja, Republika Komi) Kirow (Rosja) Gorki (Niżny Nowogród, Rosja, obwód niżnonowogrodzki) Saratów (Rosja) Astrachań (Rosja) Tockoje (Rosja, obwód orenburski)
Ozimek Stanisław 1906.11.21
TematNa zesłaniu – Ural
Data wydarzenia1940.02.10 - 1942.03.01
LokalizacjaHirnyk (Ukraina, obwód lwowski, rejon sokalski), stacja kolejowa Czary (Rosja, obwód swerdłowski, soświński okręg miejski) rejon szachrisabzki (Uzbekistan, wilajet kaszkadaryjski)
Misiewicz Józef
TematNa zesłaniu – Republika Komi
Data wydarzenia1939.09 - 1943
LokalizacjaDereniówka (Ukraina, obwód ternopolski, rejon trembowelski) Dereniówka (Ukraina, obwód tarnopolski, rejon trembowelski), stacja kolejowa Republika Komi Taszkent (Uzbekistan)
Tymkow Irena 1916
TematNa zesłaniu – Azja Centralna
Data wydarzenia1940.04.13 - 1942.05.22
LokalizacjaDębówka (Ukraina, obwód tarnopolski, rejon borszczowski) Bolszaja Bukonʹ (Ułkien Bokien, Kazachstan, obwód wschodniokazachstański) Taraz (Kazachstan, obwód żambylski), sowchoz „Czigilek” koordynaty: 42°53′N 71°22′E Uzbekistan
Wiśniewski Marcin
TematEpilog Września – żołnierze polscy w niewoli sowieckiej
Data wydarzenia1939.09.18 - 1941.06.24
LokalizacjaŁuck (Ukraina, obwód wołyński), Obóz przejściowy Szepietówka (Ukraina), Obóz przejściowy Radziwiłłów (Ukraina), Jeniecki obóz pracy przymusowej Brody (Ukraina), Jeniecki obóz pracy przymusowej Płotycze (Ukraina), Jeniecki obóz pracy przymusowej Kamionka Las (Kamionki, Ukraina), Jeniecki obóz pracy przymusowej Starobielsk (Ukraina), Obóz jeniecki NKWD
Liszka Edward 25.07.1920, Kraków
TematAuschwitz-Birkenau – niemiecka fabryka śmierci
Data wydarzenia1940-1944
LokalizacjaKL Flossenbürg (Niemcy) KL Auschwitz I, Blok 10 KL Auschwitz I, Blok 11 i Ściana Śmierci KL Auschwitz I KL Auschwitz III (Monowitz) Niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I KL Auschwitz-Birkenau, Bauhof KL Auschwitz-Birkenau, Rampa nr I Raisko (Rajsko), Obóz pracy rolnej (filia KL Auschwitz-Birkenau) KL Auschwitz II (Birkenau) Kraków, Więzienie Montelupich, ul. Montelupich 7
Biernacka Kamila
TematPrzerwane dzieciństwo – los dzieci w okupowanej Polsce
Data wydarzenia1944.06.20-1944.06.30
LokalizacjaWola Uhruska
Górecki Aleksander 1901?
TematZbrodnicza medycyna – Auschwitz-Birkenau
Data wydarzenia1940.05-1945.01
LokalizacjaKL Auschwitz II (Birkenau), „Biały Domek” Niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I KL Auschwitz II (Birkenau), Kanada KL Auschwitz II (Birkenau), Rampa nr III KL Auschwitz I, Blok 11 i Ściana Śmierci KL Auschwitz I, Blok 10 KL Auschwitz II (Birkenau) KL Auschwitz I, Plac apelowy KL Auschwitz I
Jukowicz Janina
TematNa zesłaniu – Azja Centralna
Data wydarzenia1940.04.13 - 1942.04.10
LokalizacjaTetkino (Rosja, obwód kurski) Krzywy Róg (Ukraina), Jeniecki obóz pracy przymusowej Peczora (Rosja, Republika Komi), Jeniecki obóz pracy przymusowej Tatiszczewo (Rosja, obwód saratowski)
Kobylińska Maria
TematPrzerwane dzieciństwo – Lubelszczyzna
Data wydarzenia1943.08.05-1943.08.05
LokalizacjaStępków
Zając Teodozja
TematTajne nauczanie w okupowanej Polsce
Data wydarzenia1939.09-1944
Lokalizacja-
Kiełbowska Anna
Temat
STRONA GŁÓWNA