Mieczysław Urbanowski

Dnia 2 grudnia 1992 r. o godz. 11.30 nadkom. Bogumiła Wicher osobiście przesłuchała niżej wymienionego w charakterze świadka, którego tożsamość stwierdziła na podstawie dowodu osobistego […]. Świadka uprzedzono o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 247 § 1 kk), po czym świadek stwierdził własnoręcznym podpisem, że uprzedzono go o tej odpowiedzialności (art. 172 kpk). Następnie świadek zeznał, co następuje:


Imię i nazwisko Mieczysław Urbanowski
Nazwisko panieńskie (dla mężatek) –
Imiona rodziców Franciszek, Emilia z d. Baranowska
Data i miejsce urodzenia 31 sierpnia 1926 r., Warszawa
Miejsce zamieszkania Warszawa […]
Adres dla doręczeń w kraju (art. 124 kpk) jw.
Zatrudnienie emeryt
Wykształcenie wyższe prawnicze
Karalność za fałszywe zeznania według oświadczenia niekarany
Stosunek do stron pokrzywdzony

Zostałem uprzedzony o odpowiedzialności karnej z art. 247 § 1 kk za składanie fałszywych zeznań i zeznaję:

W czasie okupacji niemieckiej byłem w Armii Krajowej. W czasie Powstania Warszawskiego walczyłem w kompanii „Żniwiarz” obwód „Żywiciel”. Dowódcą obwodu był płk Niedzielski. Po upadku powstania zostałem wywieziony przez obóz w Pruszkowie do Niemiec. Stallag 11 a był koło Magdeburga, potem przewieziono mnie do fabryki cukru w Groningen.

Groningen zostało wyzwolone przez armię USA. Potem przez ok. półtora miesiąca przebywałem razem z kolegami ze stalagu w Brunszwiku. W Brunszwiku dowiedzieliśmy się o tym, że w Norymberdze jest nabór żołnierzy do II Korpusu Andersa. Pojechałem do Norymbergi, a następnie do Ankony we Włoszech, gdzie na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej zostałem przyjęty do Korpusu. Po okresie rekruckim wstąpiłem do szkoły podchorążych artylerii przeciwlotniczej. W sierpniu 1946 r. Korpus przekwaterowano do Anglii, gdzie w 1947 r. rozwiązano go. W tym czasie pisali do mnie moi rodzice i namawiali mnie do powrotu do kraju.

Do Polski wróciłem w sierpniu 1947 r. i rozpocząłem naukę w liceum mechaniczno- lotniczym. Kiedy byłem w II klasie, zostałem aresztowany przez funkcjonariuszy byłego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. W czasie rewizji przeprowadzonej przez tych funkcjonariuszy w mieszkaniu moich rodziców przy ul. […] znaleziono jedynie maszynopis kroniki mojego oddziału pisanej przez Andrzeja Ścibora-Rylskiego. Dowieziono mnie do piwnicy MBP przy ul. Koszykowej, gdzie przez kilka godzin siedziałem w piwnicy. Było to 14 stycznia 1949 r. Z piwnicy tej wyciągnięto mnie o godz. 2.00–3.00 w nocy i zaprowadzono do pokoju gdzieś wyżej. W pokoju tym siedziało sześciu–siedmiu mężczyzn w mundurach. Nie zadawano mi żadnych pytań. Odniosłem wrażenie, że zostałem tylko pokazany. Tego samego dnia nad ranem zostałem przewieziony do więzienia na Rakowieckiej. Nie wiedziałem, dlaczego zostałem aresztowany. Nie pokazano mi żadnego dokumentu o dokonaniu rewizji i nakazu aresztowania. Po raz pierwszy byłem przesłuchiwany w kwietniu 1949 r. Przez trzy miesiące siedziałem w celi i nie wiedziałem, dlaczego tam siedzę.

Przez cały czas mojego pobytu na Mokotowie ani razu nie byłem na spacerze. Wiem, że były kąpiele, ale nie potrafię podać, jak często. W celi nr 13 oddziału IB pawilonu X było osadzonych ok. 30 osób. Część z nas spała po dwóch na jednym łóżku, a część na siennikach na podłodze. Nie przypominam sobie faktu, aby więźniowie w celi byli szykanowani. Z osób, które były torturowane, a siedziały w mojej celi, zapamiętałem mężczyznę o nazwisku Szulc i Andrzeja Leśniewskiego – dziennikarza. Szulc wracał do celi półprzytomny ze zmęczenia po całonocnych „stójkach” – był to człowiek prawie po pięćdziesiątce. Andrzej Leśniewski miał otarcia naskórka na łokciach i miał również „stójki”. Nie wiem, kto torturował Szulca i Leśniewskiego.

Jak już zeznałem, po raz pierwszy wezwano mnie na przesłuchanie w kwietniu 1949 r. W sumie na przesłuchania byłem wzywany ok. ośmiu razy. Na zadane mi pytanie odpowiadam, że w tej chwili nie pamiętam, czy przesłuchiwał mnie za każdym razem ten sam oficer. Wydaje mi się, że przez kilka razy byłem przesłuchiwany przez jednego oficera, a później przez innego. Nie pamiętam nazwiska żadnego oficera, ponieważ w czasie gdy podpisywałem protokół, oficerowie ci ręką zakrywali miejsce, gdzie było wpisane ich nazwisko.

Świadkowi okazano protokół przesłuchania z 16 lipca 1956 r. Świadek zeznaje:

W protokole z 1956 r. wymieniam nazwisko Tomporski. W tej chwili nie wiem, czy nazwisko to zapamiętałem z czasów pobytu w więzieniu na Mokotowie czy też podał mi je przesłuchujący mnie wówczas prokurator. Nie zapamiętałem wyglądu przesłuchujących mnie w czasie śledztwa osób i nie byłbym w stanie ich rozpoznać. W czasie śledztwa nie pytano mnie o rzeczy oczywiste, jak np. znaleziona w czasie rewizji kronika mojego oddziału. Pytano mnie i zarzucano mi wtórną konspirację w Armii Krajowej i więź AK- owską. Sugerowano mi, że nasze prywatne spotkania członków byłej AK są zbrodnią. Nie przyznawałem się do żadnej konspiracyjnej działalności i oficerowie śledczy wiedzieli, że ja przede wszystkim jestem uczniem i nie byłem dla nich przeciwnikiem. Nie mogę powiedzieć, że byłem torturowany. Byłem pobity pięścią po twarzy i po plecach w okolicy nerek. Byłem zawsze przesłuchiwany od godz. 22.00 do 2.00–3.00 nad ranem.

W czasie jednego przesłuchania wykonywałem na polecenie oficera 30–40 przysiadów. Sadzano mnie na nodze odwróconego stołka. Noga ta była z metalu i na końcu nie miała żadnego zabezpieczenia. Siadałem na tej nodze, na kości ogonowej. W związku z pobytem w więzieniu nie doznałem żadnych poważniejszych obrażeń. Miałem wtedy 21 lat i byłem w stanie wytrzymać bardzo wiele. 18 sierpnia 1949 r. zostałem zwolniony z więzienia bez żadnego powiadomienia mnie o sposobie zakończenia mojej sprawy. Przy wyjściu musiałem jedynie podpisać zobowiązanie o tym, że nikomu nie będę mówił o tym, co działo się w więzieniu na Mokotowie. W tym samym czasie co ja, w więzieniu był mój kolega z AK – Jerzy Łazor. Z tego, co mi wiadomo, Jerzy Łazor jest pracownikiem Biura Radcy Handlowego Ambasady RP w Libii.

Na tym protokół zakończono 2 grudnia 1992 r. o godz. 12.50.

Protokół osobiście odczytałem. Jest zgodny z moimi zeznaniami.