Marian Drawicz

Dnia 19 października 1994 r. o godz. 11.55 Zenon Modrzejewski, prokurator Prokuratury Rejonowej w Słupsku, osobiście przesłuchał niżej wymienionego w charakterze świadka, którego tożsamość stwierdził na podstawie dowodu osobistego […] wydanego przez Komendę Miejską Milicji Obywatelskiej Słupsk. Świadka uprzedzono o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 247 § 1 kk), po czym świadek stwierdził własnoręcznym podpisem, że uprzedzono go o tej odpowiedzialności (art. 172 kpk). Następnie świadek zeznał, co następuje:


Imię i nazwisko Marian Drawicz
Nazwisko panieńskie (dla mężatek) –
Imiona rodziców Izydor, Maria
Data i miejsce urodzenia 11 lipca 1921 r., Glinki, woj. warszawskie
Miejsce zamieszkania Słupsk […]
Adres dla doręczeń w kraju (art. 124 kpk) –
Zatrudnienie emeryt
Wykształcenie średnie techniczne – Technikum Budowlane w Koszalinie
Karalność za fałszywe zeznania niekarany
Stosunek do stron obcy

Uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań w odpowiedzi na zadawane pytania zeznaje: Urodziłem się w Glinkach w pow. i woj. warszawskim. Tam mieszkałem przed II wojną światową i w czasie wojny. Od 1939 r. do lipca 1945 r. należałem do Armii Krajowej. 15 sierpnia 1948 r. zostałem zatrzymany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa. Po zatrzymaniu zostałem zawieziony do siedziby Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego na ul. Koszykową 4. Zostałem zatrzymany w domu w Glinkach. Funkcjonariusze, którzy mnie zatrzymali, powiedzieli, że biorą mnie do wyjaśnienia. Nie powiedzieli, do wyjaśnienia czego, jakiej sprawy. Na Koszykowej od razu zaczęli mnie brać na przesłuchania. W trakcie tych przesłuchań zorientowałem się, że chodzi im o mojego brata – Józefa Drewicza, który mieszkał w Warszawie i został aresztowany ze dwa tygodnie przed moim zatrzymaniem. Brat należał do organizacji Wolność i Niepodległość [sic!] (WIN) w Warszawie. W tym czasie, gdy mnie zatrzymano, brat również siedział przy ul. Koszykowej. Przesłuchujący mnie mówili, bym przyznał się, do jakiej organizacji należę. Ja nie przyznałem się do przynależności do żadnej organizacji.

Następnie pokazywano mi zdjęcia, pytając, czy znam ludzi z tych zdjęć. Pytali mnie o Jedlińskiego, czy znam takiego. Ja nie znałem nikogo o takim nazwisku. Z przesłuchań sporządzano protokoły, lecz nie dawano mi ich do podpisu. Przesłuchujący mnie powiedzieli mi, że mój brat też tu siedzi, lecz nie pytano mnie o niego. Na drugi lub trzeci dzień od osadzenia na Koszykowej, w nocy wzięto mnie na konfrontację. Przyprowadzono mężczyznę, którego nazwiska nie znałem. Powiedziano mi, że jest to Jedliński. Pytano mnie, czy znam go z nazwiska. Powiedziałem, że nie znam. Wtedy jego zapytano, czy mnie zna. On powiedział, że mnie zna z widzenia, że jestem bratem Józefa Drewicza. Następnie jego wyprowadzili, a mnie zostawili. Zaczęli mnie nakłaniać, bym się przyznał, że należę do WiN-u. Ja się nie przyznawałem. Wtedy zaczęli mnie kopać po nerkach, po żebrach, po nogach, a w tym czasie siedziałem na krześle. Po kopnięciach spadałem z krzesła bez oparcia. Były to silne kopnięcia po karku i po twarzy. Trwało to z przerwami ok. pół godziny. Wyglądało to w ten sposób, że bili mnie przez jakiś czas, następnie przestawali i mówili, bym się przyznał do przynależności do WiN-u, ja się nie przyznawałem, po czym dalej mnie bili. W czasie tego bicia w pomieszczeniu, w którym byłem bity, przebywało trzech funkcjonariuszy. Byli oni w ubraniach cywilnych.

Ja ostatecznie nie przyznałem się i oni dali mi protokół do podpisania. Wcześniej odczytano mi ten protokół. Nie pamiętam już, co w tym protokole napisano, co w nim stwierdzono. Pod tym protokołem podpisali się dwaj funkcjonariusze, którzy mnie bili. Pamiętam, że nazywali się Dusza i Różański. Nie pamiętam ich imion. Później dowiedziałem się, że Różański był szefem Urzędu, a Dusza był śledczym w randze kapitana. Obaj byli w średnim wieku. Nie potrafię teraz dokładnie określić ich wieku ani wyglądu. Bili mnie ci dwaj. Nie potrafię w tej chwili powiedzieć, czy któryś z nich bił mnie bardziej, wyróżniał się w biciu. Trzeci funkcjonariusz nie bił mnie. Odprowadził mnie do celi. Nie wiem, jak się nazywał. W miejscach, po których byłem bity, miałem sińce, jednak nie miałem żadnych ran, nie leciała mi krew. Wtedy nie przedstawiono mi żadnego zarzutu. Nie jestem pewny, czy potrafiłbym rozpoznać tych funkcjonariuszy ze zdjęć z tamtego okresu. Po tym biciu nie miałem żadnych trwałych obrażeń.

Następnego dnia zawieziono mnie do więzienia na Mokotowie – do X pawilonu, który podlegał Urzędowi Bezpieczeństwa. Tam osadzono mnie w celi nr 9. W celi tej przebywali mjr Łupaszko, sekretarz Ambasady Meksyku – nie pamiętam jego nazwiska; w tej chwili przypomniałem sobie jego nazwisko – nazywał się Smirnow. Ponadto dyrektor Varimexu – nie pamiętam jego nazwiska, porucznik z Wojska Polskiego sprzed 1939 r. – Głowacki, imienia nie pamiętam, profesor Stacji Lniano-Konopiarskiej z Poznania – nie pamiętam nazwiska. W X pawilonie byłem przesłuchiwany chyba trzy razy lub cztery razy w przeciągu ok. dwóch miesięcy. W czasie pierwszego przesłuchania zostałem tak zbity, że nie mogłem iść. Z tego przesłuchania przeniesiono mnie do celi. Bił mnie wtedy Dusza – ten sam, co przy ul. Koszykowej. W trakcie tego przesłuchania do pomieszczenia, w którym byłem bity, wchodzili również inni funkcjonariusze, lecz nie bili oni mnie. Nie znam nazwisk ani imion tych funkcjonariuszy. Dusza kopał mnie, bił mnie pięściami, a ponadto bił mnie taboretem po nerkach i po nogach, rękach i plecach.

Wówczas również chciał mnie zmusić do przyznania się do przynależności do WiN-u, lecz ja się nie przyznawałem. Pytał mnie również, czy posiadam broń, czy wiem, gdzie są magazyny broni WiN-u. Przyznałem się tylko, że miałem dubeltówkę i sprzedałem ją do kółka myśliwskiego w Otwocku. Twierdziłem, że nie wiem, gdzie WiN miał magazyny broni, bo nie wiedziałem. Po tym pobiciu miałem ogólne potłuczenia całego ciała, nie mogłem chodzić. W celi robiono mi mokre okłady – przeważnie mjr Łupaszko. W trakcie kolejnych przesłuchań nie bito już mnie. Dusza już mnie nie przesłuchiwał. Pytano mnie również o przynależność do WiN-u i inne sprawy, o których nic nie wiedziałem. Do niczego się nie przyznawałem. Pokazywano mi oświadczenia innych osób, które rzekomo miały na mój temat coś mówić. Później dowiedziałem się, że te oświadczenia nie zostały włączone do akt. Nie znałem nazwisk funkcjonariuszy, którzy przesłuchiwali mnie wówczas.

W grudniu 1948 r. przewieziono mnie do więzienia na Pradze przy ul. 11 Listopada, gdzie Urząd Bezpieczeństwa również miał swój oddział. Tam po dwóch–trzech tygodniach zakończono śledztwo przeciwko mnie. Na zakończenie śledztwa dano mi do przeczytania akta sprawy i poinformowano mnie, o co mnie oskarżają. Okazało się, że oskarżono mnie tylko o posiadanie dubeltówki, którą sprzedałem do kółka myśliwskiego. Dodaję, że dubeltówka ta należała do mnie, kupiłem ją jeszcze przed wojną, a sprzedałem ją po wojnie prawdopodobnie w 1946–1947 r. Ja osobiście przeczytałem akta tej sprawy. W aktach tych był już wniosek do Sądu Wojskowego o wymierzenie mi kary pięciu lat więzienia i zwolnienie mnie na mocy amnestii. Nadmieniam, że w czasie śledztwa nie przedstawiono mi oficjalnie żadnego zarzutu ani postanowienia o tymczasowym aresztowaniu. 18 lutego 1949 r. odbyła się sprawa przeciwko mnie w Wojskowym Sądzie Rejonowym w Warszawie przy ul. Koszykowej. Sąd skazał mnie na pięć lat więzienia i zwolnił mnie na mocy amnestii. 21 lutego 1949 r. zostałem zwolniony z więzienia na Pradze, w którym przebywałem do rozprawy. Z więzienia udałem się do domu w Glinkach. Powyższe daty podaję na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z 12 marca 1962 r. o zatarciu skazania i karty zwolnienia z więzienia z 21 lutego 1949 r. Z pisma z Ministerstwa Sprawiedliwości z 20 lipca 1964 r. o wycofaniu mojej karty karnej z rejestru skazanych wynika, że Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał mnie w sprawie o sygnaturze Sr. 164/49. Dotychczas nie zostałem rehabilitowany ani też wyrok skazujący w mojej sprawie nie został uznany za nieważny. Ja o to nigdzie nie występowałem.

W trakcie pobytu w pawilonie X na Mokotowie przebywający ze mną w celi mówili, że funkcjonariusze, którzy mnie bili, nazywają się Dusza i Różański, i dlatego jestem pewny, że tak się nazywali. Dusza i Różański przychodzili do pawilonu X i ja wskazywałem ich jako tych, którzy mnie bili współwięźniom. Jeden z oddziałowych też mi powiedział, że nazywają się Dusza i Różański. Nazwiska tego oddziałowego nie znałem. Mój brat Józef Drewicz został skazany w 1949 r. chyba za przynależność do WiN-u. Jedliński został również skazany za to samo. Obaj zostali skazani na 15 lat więzienia. Jedliński był szefem wywiadu WiN-u, a mój brat jego pomocnikiem, nie jestem pewny, czy zastępcą. Mieli oni razem sprawę w Sądzie Wojskowym. Wiem, że brata również bili. Mówił, że wielokrotnie go bito i męczono w różny sposób, maltretowano. Nie potrafię powiedzieć, którzy funkcjonariusze go bili, lecz na pewno wspominał on Duszę. Brat przebywał przez osiem lat w więzieniach w Rawiczu i Wronkach.

Zmarł po dwóch latach od opuszczenia więzienia. W chwili śmierci miał 60 lat. Wykończyło go więzienie, miał chyba reumatyzm, w więzieniu spał na podłodze, na betonie. Wiem, że Jedliński również nie żyje. Zmarł on w niedługim czasie po śmierci brata. Mieszkał on w Warszawie. Wiem, że utrzymywali oni ze sobą kontakty. Wiem, że osoby, które przebywały ze mną w celi w więzieniu na Mokotowie, również były bite. Wiem, że por. Głowacki był bity, lecz nie tak mocno jak ja. Nie wiem, gdzie Głowacki mieszkał i co się z nim później stało. Nie wiem, kto go bił. Dyrektor Varimexu przez 60 dni stał codziennie od apelu wieczornego do rana pod otwartym oknem wewnątrz celi, rozebrany. Nie pozwalano mu się położyć, zasnąć. W dzień również nie pozwalano mu spać. Drzemał jedynie w krótkich chwilach. Oskarżano go o szpiegostwo. Nie wiem, kto prowadził jego śledztwo. Nie wiem, czy był również bity. W tym czasie, gdy ja tam przebywałem, nie bito go. Pozostałych w tym czasie, gdy ja tam przebywałem, nie bito. W sąsiedniej celi przebywały kobiety. Nie znam nazwisk tych kobiet. Kontaktowaliśmy się z nimi przez stukanie – alfabetem Morse’a. W ten sposób dowiedzieliśmy się, że znęcano się nad nimi w różny sposób. Wiem, że bito również innych więźniów, lecz nazwisk ich nie znam. Wiem, że niektórzy odbierali sobie życie, popełniali samobójstwa. Więźniowie przekazywali sobie takie informacje. Kolega brata, nie pamiętam jego nazwiska, również był zatrzymany przez Urząd Bezpieczeństwa, bity i skazany na karę więzienia. W tamtym czasie słyszałem o wielu takich przypadkach, lecz nazwisk już nie pamiętam.

Poza bratem nikt z mojej rodziny nie był zatrzymany przez Urząd Bezpieczeństwa. Po drugim biciu – na Mokotowie – również nie mam żadnych trwałych obrażeń. Po pewnym czasie obrażenia, które miałem, zeszły i przestałem odczuwać bóle, których doznawałem w związku z obrażeniami doznanymi w czasie bicia. Poza trzema dokumentami, o których wspomniałem, nie mam żadnych innych dokumentów, które dotyczyłyby sprawy, którą prowadził przeciwko mnie Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Dokumenty te przedkładam celem sporządzenia kserokopii. To wszystko, co mogę zeznać w tej sprawie.

Na tym protokół zakończono. Godz. 15.15.

Protokół osobiście odczytałem, jako zgodny z moim zeznaniem podpisuję.

Świadek osobiście odczytał protokół.